Frå informasjon til kulturarv
Formålet med pliktavlevering er å tryggje avlevering av dokument med allment tilgjengeleg informasjon til nasjonale samlingar, slik at vitnemål om norsk kultur og samfunnsliv blir bevart for framtida og gjort tilgjengeleg som kjeldemateriale for forsking og dokumentasjon.
Nasjonalbiblioteket administrerer pliktavleveringslova og samlar inn materialet. Når vi har motteke dokumenta, må vi registrere dei i databasar slik at det blir mogleg å finne dei att. I dag nyttar vi biblioteksystemet Bibsys for trykt materiale og Mavis for audiovisuelt materiale.
Norsk filminstitutt, Nasjonalbiblioteket og dei ulike biblioteka i landet gjer kulturarven vår tilgjengeleg. Nasjonalbiblioteket sin verkstad tek seg av vedlikehald og restaurering av dokumenta som vi har lagt til langtidslagring i sikringsmagasina inne i fjellhallane i Mo i Rana. Her har vi 46 kilometer reolar til rådvelde i klimaregulerte magasin.
Historikk
Noreg har hatt pliktavlevering heilt sidan 1697. Formålet med dei ulike lovpåboda har variert frå sensur via dokumentasjon av styresmaktene sitt arbeid til dagens kulturelle målsetting. Her finn du meir om pliktavleveringa si historie.
Hovudpunkt i lova
Tidlegare omfatta pliktavlevering berre trykte dokument som bøker og tidsskrift. I dag blir dette for snevert. Skal ettertida få med seg breidda av informasjon i dagens samfunn, må vi òg ta vare på radio- og tv-opptak, plater og film. Den noverande lova omfattar alt dette og meir til.
Digitale dokument blir òg samla inn. Lova omfattar både fysiske dokument som CD-ROM og diskettar, samt internettdokument. Her finn du meir om digitale dokument.
Vi samlar inn sju eksemplar av papirdokument. Avleveringsplikta er pålagt både utgjevar og produsent – utgjevar skal sende fem eksemplar og produsent to (produsent kan vere trykkjeri, kopisenter o.l.).
Nye medietypar skal som hovudregel avleverast i to eksemplar. Her skal utgjevar avlevere begge eksemplara.
Den 1. juli 1990 trådde "Lov om avleveringsplikt for allment tilgjengelege dokument av 9. juni 1989 nr. 32" i kraft. Denne lova avløyste den gamle pliktavleveringslova frå 1939.
