bjornson-topper bjornson-topper

Her vokste mine inntrykk


Av Bjørn Ølander, kultursjef i Nesset kommune


10.12.2009 09:56

11. april 1838 kom det ny sogneprest til Nesset prestegjeld. Peder Bjørnson og familien hadde hatt ei lang reise med hest og slede frå Bjørgan på Kvikne over Oppdal, ned Sunndalen, med båt til Eidsøra og vidare med hest og slede eller vogn over Tiltereidet til Eidsvågen og Prestegarden. Med i reisefølget var ein 5 år gamal gut ; Bjørnstjerne Martinius Bjørnson.

Oppveksten i Nesset vart viktig for Bjørnson sitt seinare liv og dikting. I fortellinga Blakken skriv han: ”Nesset Prestegård, en av de skjønneste gårder i landet der den ligger bredbarmet mellom to møtende fjorder, med grønt fjell ove seg, fossefall og gårder på den motsatte strand…… hvor jeg på mine ski ned i en eller annen dal kunne stanse som trollbundet av en skjønnhet , av en lengsel som jeg ikke maktet å klare, men som var så stor at jeg ovenpå den høyeste glede følte den dypeste innestengsel og sorg, - her på Nessets prestegård vokste mine inntrykk …
Dette landskapet, folket og oppveksten i Nesset og Molde sette djupe spor:

I eit brev til Alexander Kielland i 1902 skriv han: ”Jeg er Romsdøl jeg ser du, .. der blev jeg til, av det land og folkeferd er jeg særpreget. ”

Og i diktet Romdalen :

”Dette er Romsdalens stride land!
Nu er jeg hjæmme;
thi alt, som jeg ser, har øje og stemme!
Og folket? - Jeg kænner hver eneste mand,
om aldrig jeg så ham. Her er han tolket:
kænner du fjorden, kænner du folket.”

Mange av fortellingane og dikta har ei sterk farge av Romdalen. Heilt konkret er han når han skriv om Et stygt barndomsminne der han tar stilling til ei dramatisk halshogging han sjølv overvar som niåring. I andre fortellingar brukar han landskapet og folket som modellar. Det er lett å kjenne igjen Molde i Fiskerjenten, i Synnøve Solbakken brukar han namn og stader frå Eresfjord og at Arne er skrive med inspirasjon frå dei bratte og høge fjella i Eikesdal er mukje truleg; ”undrer meg på hva jeg får å se over de høie fjelle…”

Men det vert feil å tolke Bjørnson sine fortellingar som heimstaddiktning. Tematikken er ofte universell og målet for Bjørnson var lang større enn å skrive om Nesset og Molde ; Jeg ville skrive et nytt og bedre Norge. ”

I diktet Over de høye fjelle i Arne skriv han: ”Ut vil jeg! Ut! – å så langt, langt, langt over de høye fjelle.” Og ut kom han , - Bjørnson skreiv ikkje berre eit nytt og betre Norge, men vart ei viktig stemme i å skrive eit nytt og betre Europa.


Share

Bjørnson i media